FILOZOFIJA

Filozofija kao zanos mišljenja

Bitno je život staviti u jednu otvorenost u kojoj će čovek stremiti dubini vlastitog mraka; on se onda neće plašiti niti smrti, baš će ga to kao filozofa (ljubitelja mudrosti) razlikovati od filomata (ljubitelja tela).

(Ne)osvojiva praznina stvarnosti

Svedočanstvo odsutnosti čini da sadašnji trenutak, za nas koji živimo u doba informatičke kontrole, postane mogućnost duhovnog opstanka. Vreme se ubrzava na svakom koraku, sve je uspostavljeno kao konstrukcija totalne kontrole života, pa se svest o daljini može ukaziti kao spasonosna pobeda nad nesavladivom prazninom stvarnosti.

Jezik, pesništvo, boravljenja

Hajdegerova mogućnost obnove mišljenja, radikalni prodor u nasleđeni jezik metafizike, izoštrila je njegov interes ka pitanju umetnosti, naposletku pesništvu kao nesumljivo najvažnijem iskustvu bića. Pesništvo i mišljenje čuvaju nas u blizini neumrlih bogova koji baš kroz poeziju raz-otkrivaju način bivstvovanja bivstvujućeg. Poezija je nepregledna čistina u kojoj se, zagledani u izvornost, otvaramo nadolazećem iskonu uzvišenosti.

Penelopino tkanje

Zbirka prevedenih eseja Mišljenje i delanje u mračnim vremenima Hane Arent, predstavlja važan i sveobuhvatan pristup delu filozofkinje koja još uvek izaziva nova i suprostavljena tumačenja. Izbor eseja i predavanja, opremljenost knjige, prevodilačka doslednost i sadržajan predgovor čine ovu knjigu dragocenim doprinosom proučavanju filozofije duha, naposletku jedan pokušaj odgonetanja zagonetke slobode, dobrote i apsurdnosti života.

Krhotine tradicije

Rene Genon postavlja pitanje ishodišta civilizacije odrođene od iskonske istine u korist poretka stvari. Ponor savremene civilizacije slio se u tačku na kojoj čovek više nije u mogućnosti da ovlada svojim potrebama. Čovek luta u posvemašnjoj slobodi, ali ni jednu stvar ne zahvata u njenoj suštini. U svemu vidi kvantitet, ni u čemu kvalitet. Silazna putanja duha prati kvantitativno određenje sveta. Preterano pojednostavljenje stvari, svođenje svega na prostu formulu logike, nezaobilazno prati težnja da se sve oko nas vidi u kvantitativnom smislu. Osnova savremenog sveta nije duhovnost, nego nauka, baš iz razloga što se duhovni principi zasnivaju na kvalitetu (esenciji), a nauka na kvantitetu (supstanciji).

Mahnitost, zagonetka mudrosti

U kratkoj studiji Rođenje filozofije Koli nastoji da pokaže, tragom reinterpretacije Ničeove misli o sukobu apolonskog i dionisijskog principa, da je izvorište grčke filozofije, time i mudrosti, oličeno u saznanju kao mističnoj viziji očišćenja. Prelaz iz mitske simboličke vizije stvarnosti ka logosu događa se sa dijalektikom koja je, prema Koliju, jedan od vrhunskih i najizvornijih fenomena grčke kulture. Dijalektika se rađa u agonizmu, raspravljačkom duhu, i obrazuje grčki zapadnjački logos kroz transformaciju samog mišljenja. Preobražaj govora dovodi do preobražaja mišljenja. Gorgija započinje sa pretvaranje dijalektike u literaturu, a dovršava je Platon kao izumitelj dijaloga kod koga i od koga filozofija postaje literatura, ,,poseban tip zapisane dijalektike, zapisane retorike, koji u pripovednom okviru anonimnoj publici predstavlja sadržaj imaginarnih rasprava’’.

Umetnost i njena spasonosna lica

U iscrpno napisanom predgovoru knjige autorka piše da se ,,Hajdegerovi tekstovi o slikarstvu čitaju uz prateću svest da je tu reč o filozofskim interpretacijama slikarstva, a ne prosto o slikarstvu’’, naglašavajući time dijaloški odnos filozofije i umetnosti koji postaje presudan motiv ne samo u samoodređenju filozofije, nego i u Hajdegerovim pokušajima prevladavanja metafizike, napuštanja svih tradicionalnih pozicija mišljenja, posebno vezanih za pitanje o bivstvovanju. Zato možemo reći da su Hajdegerovi tekstovi o slikarstvu izuzetno važni ,,za izgradnju pozne filozofije u celini, a posebno za problem novog postavljanja pitanja o bivstvovanju’’.

Da li je ljubavi došao kraj?

Prizor koji narušava jednakost svakodnevnog rituala prekoračuje granicu i predaje nas Drugom. Izvanjskost, ranjivost i melanholičnost daju okrilje svakoj ljubavi. Proboj ka Drugom - to je put ljubavi. Tek prema Drugom postajem svestan mogućnosti da volim ono što je izvan mene, što na stanovit način potire mene i što mi zauzima mesto. Ja (mogu da) volim (tek) srećom odsuća. Blanšo to uviđa u detinjstvu kada mu se na horizontu otvara prizor praznog neba. Iznenadni susret sa prazninom neba u detetu otvara odsutnost koju prate suze, razorno veselje i ushićenost. Mali Blanšo je, rečima Byung-Chul Hana, tada bio dete ,,istrgnuto iz sebe i lišeno nutrine, rastvoreno, ispražnjeno u atopijsko Izvanjsko’’. Taj događaj je toliko presudan, konačan, razarajući da se u očima deteta odigrava poput male smrti, katastrofalnog kraja, dijaboličnog reza, novog početka.

Krhotine, ožiljci

Neke od Kopićevih prethodnih knjiga – Nezacjeljiva rana svijeta, Sekstant – skice o duhovnim temeljima svijeta, Otkucaji drugoga, Prozori – ogledi o umjetnosti – zadržavaju njemu svojstvenu nit dijaloških perspektiva na temelju fenomenološkog pogleda na svet, budući da se najrazličitiji problemi – od filozofskih do čisto praktičnih pitanja ekonomije, etike i politike – tretiraju kao čisti fenomeni neuprljani prisustvom bilo kakve ideologije ili dogmatizma. Kako je to definisao u svom autoportretu, štampanom u knjizi Prozori, zastupani fenomenološki stav znači ,,svakoputni povratak samim stvarima'', što podrazumeva ,,ostaviti predsrasude i pretpostavke, sva prethodna uvjerenja o stvarima i pustiti da nam se stvari očituju takve kakve jesu''. Ispitujući šumske puteve fenomenologije Kopić zalazi u post-modernizam koji vidi kao usmerenje čoveka prema čoveku u svim njegovim dimenzijama. Čovek nije subjekt, nego čovek, pa se svi Kopićevi radovi mogu utemeljiti kao odbrana od sveprisutnog objektivizirajućeg čoveka koji pokušava da sve stvari tretira ,,kao predmete manipulacije i upotrebe'', pritom ne dopuštajući drugom da bude drugi u svojoj drugosti.